Beauty over Julia Blackburn

Door Ida Boelhouwer

Fluisteringen van liefde, smart en spreeuwen heet de bijzondere dichtbundel van Julia Blackburn (geb.1948). Korte verzen over het sterven van haar man – de Nederlandse beeldhouwer Herman Makkink – zijn samen met de foto’s een indrukwekkend eerbetoon aan hun mooie liefde.
Dat het foto’s zijn (van Andrew Smiley) zie ik niet meteen, het lijkt grafisch werk, gouaches, ingekleurd met rode en gele luchten, met in alle mogelijke vormen wolken van spreeuwen als stipjes.
Naast de rouw van de verzen beleef ik die foto’s als uitbarstingen van hoe mooi het leven is, altijd, dwars door de dood heen: Blackburn schrijft dan ook: door de spreeuwen kan ik geloven/dat alles goed zal komen

Ik vertel mezelf vaak
Hoe het gegaan is
Om van die laatste uren
Een pad van woordjes te maken
Dat ik kan volgen
Stap voor stap.

Sommige verzen zijn overdenkingen van hoe het is om opeens alleen te zijn, nadat hij Ver van hier (ging) waar ik nog steeds ben: En toen dacht ik aan spreeuwen/En hoe ze bewegen in de lucht/En dat hielp, ik werd er rustig van,

Het merendeel is een beschrijving van de lichtheid in de dagen voor het sterven van haar man. Wat daaraan voorafging, hoe ze hem vond, en hoe ze het onderging.

Het ging zo
We liepen langs de zee
In het maanlicht

(…)

De maan (…) wrong zijn licht/door het verschietende flardendek van de wolken.
De maan die zijn licht door het wolkendek wringt, dat vind ik een mooi beeld, veel mooier dan het oorspronkelijke pushing. De vertaalster van de bundel is Maria Droogleever-Fortuin, vriendin van Julia Blackburn en dochter van Vasalis. Maar ja, hoe kan the shifting patchwork of the clouds geëvenaard worden, kom je daar ooit uit? Gelukkig staan origineel en vertaling onder elkaar.

I thought that death
when it came
might make a sign
But it came so quietly I did not notice its arrival
I did not notice it had carried my husband away
Until I became aware of the silence
Into which he had already gone.

Haar verzen lezen als een document. Hier is niet echt een dichter aan het woord, maar een chroniqueur, een chroniqueur van de liefde.

The three of us

Zoals ze in 2008 met het boek The three of us een document over haar ouders schreef. En over haarzelf. Hoe het was geweest, als dochter van twee door hun jeugd zwaar getourmenteerde kunstenaars, hij dichter, zij schilder, die elkaar gek maakten en zijzelf, hun kind, vaak letterlijk daartussenin.
Ze beschrijft dat leven lichtvoetig en ernstig tegelijk, bijna zoals je je voorstelt dat die ervaringen op het onmiddellijke moment ook waren. Niet alleen het drama van haar opvoeding, maar ook alle drama’s die daaruit voortkwamen toen ze opgroeide, tot ze uiteindelijk voorzichtig maar vastbesloten tot een eigen leven komt.

Bijzonder is de draad van reflectie die ze door het boek weeft, hoe zij en haar moeder hun schillen afpellen in de weken voor haar moeders dood, hoe ze allebei ook vrede sluiten met hun eigen geschiedenis. Enerzijds die van moeder en dochter en anderzijds die van de machteloosheid van hun beider kindertijd. De schrijfster beseft hoe ze daardoor geworden is wie ze is, en dat ze niemand anders zou willen zijn: I read somewhere that the cause of things does not lie in what has happened before but in what will happen in the end. En dat is bij Julia Blackburn de Liefde.

Extra bijzonder bij het teruglezen van dit boek is dat de Liefde in Fluisteringen hier al aangekondigd wordt in faxen aan Herman als haar moeder op sterven ligt. Ze heeft hem dan net weer ontmoet na 29 jaar. Ze leerde hem kennen omdat hij op kamers woonde bij haar moeder. En op een avond, toen ze thuis was:
I began to cry. Ik said I didn’t know what to do. I couldn’t go on any longer. I wanted to die. My mother listened. She didn’t get angry, but her face was set and determined. “I know what you must do!” she said. She took me by the hand and led me to Herman’s room. She knocked gently on the door, opened it en pushed me inside. She closed the door and went away.
Daarmee begint een verhouding die 5 jaar duurt, maar waarvoor Blackburn dan nog niet kan kiezen.

Driekwart jaar na de dood van haar moeder trouwen ze en blijven bij elkaar tot zijn dood 14 jaar later.

He died an hour before his 76th birthday
So close that on the death certificate
They made a little bureaucratic nudge
And moved his death to the same day as his birth
And I liked the mistake for the full circle of it.